Hukumar Raya Arewa maso Gabas (NEDC) ta fuskanci suka daga wasu ’yan Najeriya a ’yan kwanakin nan, biyo bayan matakin da ta dauka na gyaran kabarin Firaministan farko na Najeriya, Sir Abubakar Tafawa Balewa, da ke jihar Bauchi.
Wasu daga cikin wadannan sukar sun bayyana ne musamman a kafafen sada zumunta, inda masu sharhi ke tambayar ko aikin ya dace da babban nauyin da aka dora wa hukumar na sake gina yankunan da rikici da talauci suka lalata.
A kowace dimokuradiyya, ana daukar sa ido da sukar hukumomin gwamnati a matsayin wani muhimmin bangare na shugabanci. Sai dai masana na cewa, ya dace a rika bambance tsakanin suka ta gaskiya da kuma ra’ayoyin da ka iya watsi da tarihi da muradun kasa na dogon lokaci.
An kafa NEDC ne domin kula da sake gina yankin Arewa maso Gabas, wanda ya sha fama da matsalolin tsaro, talauci da durkushewar tattalin arziki tsawon shekaru.
A wannan mahanga, wasu masu sukar matakin sun bayyana gyaran kabarin Tafawa Balewa a matsayin abin da bai dace da fifikon da ya kamata ba.
Amma masu goyon bayan aikin na da ra’ayi daban.
Suna jaddada cewa marigayi Tafawa Balewa na da matsayi na musamman a tarihin Najeriya, ba kawai a matsayin Firaminista na farko ba, har ma a matsayin jagora da ya tsaya tsayin daka wajen hada kan kasa da zaman lafiya.
An san Tafawa Balewa da rayuwa mai sauki da gaskiya.
Duk da mukaminsa, bai nuna alamar tara dukiya ko yin rayuwar alfarma ba, kuma ya ci gaba da zama kusa da al’ummarsa a Bauchi.
Ga masana tarihi da kungiyoyin farar hula, rayuwarsa na ci gaba da zama abin koyi ga shugabanci na gari a Najeriya.
Wasu masu sharhi na cewa barin irin wannan kabari ya lalace zai zama abin kunya ga kasa, domin yana nuna rashin daraja ga jarumanta.
Wani masani a Bauchi ya shaida wa BBC cewa,
“Rashin kula da irin wadannan wurare na tarihi yana nuna cewa ba ma daraja tarihimmu.”
A daya bangaren, masu suka na cewa ya fi dacewa a mayar da kudaden da aka kashe wajen gyaran kabarin zuwa ayyukan more rayuwa, kiwon lafiya da rage talauci.
Sai dai masu goyon baya na amsa cewa, kiyaye wuraren tarihi ma wani nau’i ne na hidimar jama’a.
A cewarsu, irin wadannan wurare na taimakawa wajen koyar da matasa tarihi, karfafa kishin kasa, da kuma samar da ayyukan yi ta fannin yawon bude ido.
A kasashen duniya, ana ganin irin wannan tsari a matsayin wani bangare na gina kasa.
A Amurka, ana kula da wuraren tarihi da suka shafi Abraham Lincoln. A Afirka ta Kudu, ana kiyaye gadon Nelson Mandela. A Ghana, ana kula da kabarin Kwame Nkrumah, yayin da Birtaniya ke kula da wuraren da suka shafi Winston Churchill.
Wadannan kasashe ba sa kallon irin wadannan ayyuka a matsayin almubazzaranci, sai dai a matsayin jari ga kasa.
Masu goyon bayan aikin a Bauchi na ganin cewa gyaran kabarin Tafawa Balewa zai iya zama cibiyar tarihi da yawon bude ido, wanda zai taimaka wajen bunkasa tattalin arzikin yankin da ilmantar da matasa.
A lokacin da ake yawan korafi kan shugabanci a Najeriya, suna cewa kiyaye tarihin shugabanni masu gaskiya na da muhimmanci.
Wani masani tarihin kasa, Musa Abdullahi, ya ce:
“Wuraren tarihi ba gine-gine kawai ba ne. Su ne alamar asalinmu da darajojinmu. Idan suka bace, wani bangare na tarihimmu ya bace.”
Har yanzu NEDC ba ta fitar da cikakken bayani kan kudin da aka kashe wajen aikin ba. Sai dai a baya jami’anta sun ce kiyaye tarihi na daga cikin dabarun inganta zaman lafiya da ci gaban yankin.
Masana na cewa, duk da cewa ya dace a rika bibiyar ayyukan hukumomi, gyaran kabarin wani jagoran kasa ba lallai ne ya zama hujjar cewa an kauce wa muhimman abubuwa ba.
A tsarin dimokuradiyya, sabani kan yadda ake kashe kudin jama’a abu ne da ake tsammani. Amma masana na cewa ya kamata irin wannan muhawara ta kasance bisa adalci, fahimtar tarihi da hangen nesa.
Ga masu goyon bayan aikin, gyaran kabarin Tafawa Balewa ba siyasa ba ne, illa kiyaye tarihin Najeriya.
Suna cewa girmama jaruman kasa nauyi ne da ya rataya a wuyan kowa, domin amfanin al’ummomi na gaba.
